De enige rode vlag die ertoe doet

Wat ik elke overlevende zou willen laten weten voordat ze aan een volgende relatie beginnen.

De meeste mensen die mijn praktijk binnenkomen, voelen zich verward, gedesillusioneerd en zijn wanhopig op zoek naar antwoorden.

Ze hebben meestal al gedaan wat de meesten van ons doen. Ze zijn online gaan zoeken. Ze hebben een lijst met rode vlaggen gevonden. Soms twintig. Soms vijftig waarschuwingssignalen. Ze hebben die lijst aandachtig gelezen, op zoek naar het moment waarop ze beter hadden moeten weten.

Hij liep altijd voor me uit wanneer we op vakantie waren. Hij had een hekel aan feestdagen. Hij stelde me nooit voor aan zijn collega's.

Zo'n lijstje geeft je het gevoel dat het allemaal te voorkomen was. Alsof het antwoord er altijd al was. Alsof je de volgende keer veilig bent, zolang je maar alle waarschuwingssignalen uit je hoofd kent.

Alsof je nooit meer zo gekwetst zult worden wanneer je voortaan maar geen relatie begint met iemand die een hekel heeft aan feestdagen.

Ik wou dat het zo werkte. Maar zo werkt het helaas niet.

Mensen zijn geen lijstjes met rode vlaggen.

Je kunt de ene niet bestuderen en daarmee de volgende voorspellen. Je kunt geen profiel opstellen dat je beschermt.

Proberen om iemand anders te doorgronden en in een hokje te plaatsen, leidt meestal tot een van deze drie situaties.

Het maakt je alleen maar meer in de war. Het geeft je verklaringen die langzaam in excuses veranderen. Of het zorgt ervoor dat je hyperwaakzaam wordt en elke nieuwe persoon voortdurend scant op waarschuwingssignalen, waardoor je nooit echt tot rust kunt komen.

Geen van deze situaties biedt je een gevoel van veiligheid.

Maar dit is waar je wél op kunt letten.

Mensen zijn verschillend. Misbruik is echter altijd een patroon.

Het maakt niet uit hoe iemand eruitziet, hoe iemand is opgevoed, welke diagnose iemand heeft of wat iemand over zijn jeugd vertelt.

Misbruik is altijd een patroon. En patronen kunnen niet blijven bestaan wanneer er werkelijk verantwoordelijkheid wordt genomen en herstel plaatsvindt.

Dat is waar het om draait. Dat is waar je naar moet kijken.

Er zijn altijd redenen. Maar redenen zijn geen excuses.

Redenen kunnen gedrag verklaren. Ze veranderen het gedrag niet.

Op het moment dat we een reden als excuus gebruiken, houden wij de relatie in stand met ons begrip, terwijl het gedrag van de ander onveranderd blijft.

We begrijpen waarom hij zo reageert. We begrijpen wat hij heeft meegemaakt. We begrijpen waar zijn pijn vandaan komt.

Maar ondertussen verandert er niets.

Dus in plaats van rode vlaggen te verzamelen, diagnoses te onderzoeken of verklaringen te zoeken voor iemands gedrag, is er een veel belangrijkere vraag:

Hoe wordt er verantwoordelijkheid genomen wanneer iemand je pijn heeft gedaan?

Gezonde relaties vergen hard werk en zijn voor niemand altijd gemakkelijk. Zelfs de beste relaties kennen momenten waarop je elkaar niet begrijpt, elkaar emotioneel kwijtraakt of elkaar pijn doet.

Wat een gezonde relatie onderscheidt, is niet de afwezigheid van conflicten, maar het vermogen om de verbinding te herstellen.

In relaties wisselen momenten van verbinding en verwijdering elkaar voortdurend af. Het gaat er niet om dat je altijd op elkaar afgestemd bent, maar dat je de weg naar elkaar terug kunt vinden wanneer die verbinding verloren is gegaan.

Echte intimiteit ontstaat in dat herstel. En zonder verantwoordelijkheid te nemen, is werkelijk herstel niet mogelijk.

Het enige rode vlaggetje is het onvermogen om verantwoordelijkheid te nemen. 

Echt verantwoordelijkheid nemen is niet één keer oprecht sorry zeggen. Het is niet één goed gesprek waarin iemand precies de juiste woorden weet te vinden.

Het bestaat uit drie onderdelen:

• Erkenning. Iemand benoemt wat hij heeft gedaan. Duidelijk. Zonder het kleiner te maken. Zonder de feiten te verdraaien. Zonder het verhaal zo te veranderen dat het lijkt alsof jullie beiden evenveel hebben bijgedragen aan wat er is gebeurd.

• Inzicht in de impact. Iemand begrijpt werkelijk wat zijn gedrag met jou heeft gedaan. Hij kan stilstaan bij de pijn die hij heeft veroorzaakt, zonder zichzelf meteen te verdedigen of zijn gedrag te rechtvaardigen. En zonder dat jij vervolgens degene wordt die hem moet geruststellen of de verantwoordelijkheid voor zijn gevoelens moet overnemen.

• Veranderd gedrag, consequent en over langere tijd. Het gaat niet om perfectie. Het gaat om consistentie. Wat iemand weken en maanden later doet, komt overeen met wat hij tijdens het gesprek heeft gezegd.

Wanneer alle drie deze onderdelen aanwezig zijn, kan de schade die is ontstaan een gebeurtenis blijven, in plaats van onderdeel te worden van een terugkerend patroon.

De herhaling wordt doorbroken.

Maar wanneer deze onderdelen ontbreken, blijft het patroon bestaan. En patronen zonder verantwoordelijkheid te nemen blijven niet hetzelfde. Ze escaleren en worden alleen maar erger. Een relatie waar structureel geen verantwoordelijkheid wordt genomen is op zijn best toxisch en wordt na verloop van tijd meestal misbruikend.

Daarom heb je geen vijftig rode vlaggen nodig. Je hoeft hun jeugd of hun diagnose niet te ontcijferen. Je hoeft maar op één ding te letten: hun vermogen, of onvermogen, om verantwoordelijkheid te nemen nadat er schade is aangericht.

Als er verantwoordelijkheid wordt genomen, verandert het patroon. Zo niet, dan escaleert het patroon.

Dat is waar je naar moet kijken. Je hebt de rode vlaggen niet gemist. Je keek alleen naar de verkeerde dingen.

Nu weet je waar je op moet letten.

Samen met jouw op deze reis.

With Love,

Janine

Voordat je reflecteren.

De volgende vragen kunnen gevoelens of herinneringen oproepen. Neem daarom even de tijd om bij jezelf stil te staan voordat je je dagboek opent.

Zet beide voeten op de grond. Voel hoe je lichaam wordt gedragen door de stoel waarop je zit.

Adem langzaam in en iets langer uit.

Kijk om je heen en benoem drie dingen die je kunt zien.

Herinner jezelf eraan:

Ik ben hier. Ik ben veilig genoeg. Ik neem alleen maar waar.

Reflectie bij deze selflove letter.