The name is Bond. Not love, but bond.
Over chemie, conditionering en de kloof tussen weten en loslaten.
"De vraag is nooit 'Waarom de verslaving, maar waarom de pijn?"
- Gabor Maté -
Je weet dat het erg was. Je hebt de schade in kaart gebracht. Je kunt de manipulatie, de gaslighting, de vernedering, de momenten die je van jezelf beroofden, benoemen. Je hebt de boeken gelezen en je eigen relatie met dit onderwerp in elk hoofdstuk herkend. Je kunt precies uitleggen wat er met je is gebeurd.
En toch. Er is een deel van jou dat ze mist.
Dit is het deel van het herstel waar niemand je op voorbereidt. De schaamte van het gemis. De verbijstering van het aanhoudende verlangen naar de persoon die je pijn heeft gedaan. De pijn om 3 uur 's nachts die zich niets aantrekt van wat je weet.
Ik wil je vertellen waarom je lichaam blijft verlangen naar iemand van wie je hoofd allang weet dat die je pijn heeft gedaan.
Een traumabond is geen liefde.
Wat je voelt is geen liefde. Zelfs als het precies als liefde aanvoelt. Zelfs als het alle kenmerken van liefde heeft. Zelfs als liefde het enige woord is dat je kunt bedenken voor de manier waarop je niet kunt stoppen met naar iemand te verlangen.
Een traumabond is een staat van het zenuwstelsel. Het is biochemisch. Het is wat er gebeurt wanneer een lichaam lang genoeg een bepaald soort cyclus doorloopt, waardoor die cyclus zelf als een soort veilig thuis voelt.
De cyclus verloopt als volgt. Er is een periode van intense, vaak ondraaglijke spanning. De devaluatie. De kritiek. De terugtrekking. De minachting. Het lichaam wordt overspoeld met cortisol en adrenaline. Dan, zonder waarschuwing en zonder duidelijke oplossing, wordt de intensiteit verbroken. De genegenheid keert terug. De excuses. De hereniging die voelt als lucht na verdrinking.
Tijdens die hereniging wordt het lichaam overspoeld met oxytocine en dopamine. De opluchting is zo intens dat het zenuwstelsel de hele cyclus markeert als iets om na te jagen. Niet de wreedheid. Maar de opluchting die erop volgde.
Na verloop van maanden en jaren verandert dit je programmering. Je lichaam gaat de persoon die de pijn veroorzaakt associëren met de stof die de pijn beëindigt. Zij zijn de enigen die je kunnen geven wat zij je hebben afgenomen. Dit is de vicieuze cirkel. Dit is de bond.
Dit is geen gebrek aan inzicht. Dit is geen karaktereigenschap. Het is een conditionering op celniveau.
Waarom je je er niet met logica uit kunt redden.
De neurowetenschap speelt hier een belangrijke rol, omdat die de kloof verklaart tussen wat je weet en wat je voelt.
Wanneer je zenuwstelsel is gevormd door traumabonding, kan je reflectieve brein de ene waarheid vasthouden, terwijl je overlevingsbrein een compleet andere waarheid aanhangt. Je kunt volkomen duidelijk weten dat deze persoon je pijn heeft gedaan. Je kunt het weten in je prefrontale cortex (je logische en rationele brein) . En toch zal je limbisch systeem (je emotionele brein) signalen door je lichaam sturen die zeggen: die persoon is de bron van verlichting. Die persoon voelt als thuis.
Dit is de reden waarom je elk boek over narcistisch misbruik kunt lezen, elke workshop kunt bijwonen, elke waarheid kunt opschrijven, en toch om 2 uur 's nachts naar je telefoon grijpt.
Het probleem is niet het weten, maar de programmering.
Daarom werkt "ga gewoon weg" niet als advies. Want wat mensen eigenlijk gevraagd wordt te doen, is te ontgiften terwijl ze tegelijkertijd de bel luiden die in hun lichaam al duizend keer heeft gerinkeld als teken van comfort.
De gokautomaat.
Het mechanisme dat traumabonding zoveel sterker maakt dan gewone hechting, is iets wat gedragspsychologen al sinds B.F. Skinner weten.
Het heet intermittent reinforcement, oftewel intermitterende bekrachtiging.
De regel is als volgt: de krachtigste conditionering is niet een constante beloning, maar een onvoorspelbare beloning. Een duif die getraind is op een vast voedingsschema geeft snel op als het voedsel op is. Een duif die getraind is op een onvoorspelbaar schema blijft op de hendel drukken, zelfs lang nadat het voedsel op is. De onvoorspelbaarheid is wat de bond versterkt.
Dit is waarom gokautomaten werken. Dit is waarom we onze telefoons niet kunnen wegleggen. En dit is waarom traumabondingen zoveel moeilijker te verbreken zijn dan relaties die consequent slecht waren.
Het is niet dat je meer van hen hield. Het is eerder dat de chaos een krachtigere vormgever was dan constante wreedheid zou zijn geweest. Je leerde wachten op de beloning, omdat die beloning zeldzaam en onvoorspelbaar was. Het wachten zelf werd de bond.
Je hebt niets verkeerd gedaan.
Je bent in aanraking gekomen met het krachtigste conditioneringssysteem uit de gedragswetenschap, met iemand van wie je hield, zonder enige waarschuwing dat dit je zou overkomen.
Je mist ze niet.
Het heeft me jaren gekost om dit te begrijpen.
Je mist niet de daadwerkelijke persoon.
Je mist de versie van hen die bestond in de momenten van opluchting. Degene die lief was na de wreedheid. Degene die beloofde dat het niet meer zou gebeuren. Degene die, voor een paar uur of dagen, de persoon was op wie je verliefd werd.
Die versie is wat verslavingsonderzoekers de 'substantie' zouden noemen. Het was niet wie ze meestal waren. Het was wie ze soms waren, net lang genoeg om je te laten blijven.
Als je om hen rouwt, rouw je vooral om de versie van hen die je zenuwstelsel heeft leren kennen. De versie die ze je in het begin en tijdens de reünies lieten zien. De versie met wie je, als je eerlijk bent, al heel lang geen echte relatie meer hebt.
Het verdriet is echt. Maar de persoon om wie je rouwt, was nooit de complete persoon. Het was slechts een fragment dat de rest van de persoon gebruikte om jullie gebonden te houden.
Het lichaam kan losgekoppeld worden.
Dit is het gedeelte dat ik je wil meegeven, vooral op de dagen dat het gemis eindeloos lijkt te duren.
Alles wat geconditioneerd was, kan opnieuw geconditioneerd worden.
Niet door begrip. Niet door wilskracht. Niet door het af te wachten. Maar door je lichaam in de loop van de tijd consistent veilige ervaringen te geven die niet gepaard gaan met pijn. Door lang genoeg uit de cyclus te blijven, zodat de cyclus niet langer als normaal wordt beschouwd door je zenuwstelsel.
Dit is wat "no contact" werkelijk doet. Het is geen straf. Het is geen moreel standpunt. Het is een ontgiftingsprotocol. Afstand nemen van de bron van de conditionering, zodat de conditionering kan vervagen.
De eerste weken zijn het moeilijkst omdat het lichaam fysieke ontwenningsverschijnselen vertoont. De periode daartussen is om een andere reden zwaar: het lichaam is dan voldoende tot rust gekomen zodat het onderliggende verdriet eindelijk naar boven kan komen. En dan, langzaam, begint er iets anders. Het zoeken naar opluchting bij de ander neemt De pijn om 3 uur 's nachts neemt af. De stem die hen mist, wordt stiller.
Niet omdat je het forceerde. Maar omdat de conditionering de kans kreeg om zich aan te passen aan een nieuwe situatie.
De bond was geen liefde. Het was een biologische bond, gevormd door leed.
Wat daarna komt, kan liefde zijn. Maar liefde is iets waartoe een gereguleerd zenuwstelsel in staat is, niet een gebonden zenuwstelsel. Liefde die niet langer afhankelijk is van angst, pijn en de opluchting wanneer die even verdwijnen. Trauma- en lichaamsgericht werk kan je helpen om opnieuw veiligheid en verbinding te ervaren. En dat begint bij jezelf.
Je hebt niet gefaald in de liefde. Jullie zijn gebonden geraakt door iets wat van meet af aan geen liefde was.
Dat is het verschil. En dat verandert alles.
Samen met jou op reis,
With LOVE,
Janine
The Self Love Letter Reflectie
Probeer dit eens deze week, wanneer het gemis toeneemt.
Plaats een hand op een plek waar je je geaard voelt. Op je hart, in je buik of in je nek. Haal één keer rustig adem. Zeg vervolgens hardop, in gedachten of schrijf het op in je dagboek:
Dit is mijn zenuwstelsel dat op een gezonde manier reageert op een ongezonde situatie.
Een band is niet hetzelfde als liefde.
Ik ben mijn lichaam aan het ontgiften. Mijn lichaam weet hoe het zichzelf moet helen.
Je hoeft het niet te geloven. Je hoeft het alleen maar aan je lichaam te laten horen.
Dat is genoeg.
Een reminder: TSLL zijn een aanvulling, geen vervanging voor coaching of therapie. Als je herstelt van narcistisch misbruik of een andere vorm van relationeel trauma, overweeg dan om samen te werken met een trauma- en lichaamsgerichte therapeut of coach die gespecialiseerd is in dit soort werk. Geen generalist. Iemand die traumabondingen, ontregeling van het zenuwstelsel en de specifieke manieren waarop narcistisch misbruik het lichaam verandert, begrijpt.
